DEM Verisi Nereden İndirilir? Ücretsiz Kaynaklar, Türkiye ve Denetimler

Copernicus DEM GLO-30, 2011–2015 arasında toplanan TanDEM-X radar verisinden üretilmiş, 1 yay saniyelik (yaklaşık 30 m) ızgaralı küresel bir yüzey modelidir. Yükseklikler EGM2008 geoidine göredir; 30 m ve 90 m sürümleri dünya genelinde ücretsiz lisansla sunulur.

SRTM 1 yay saniye (SRTMGL1), Şubat 2000'deki Uzay Mekiği radar görevinden gelir ve 60° K ile 56° G arasındaki karaları kapsar; yükseklikler EGM96 geoidi üzerinden metredir ve boşlukları başka veri kümeleriyle doldurulmuştur. NASADEM, aynı SRTM verisinin daha iyi boşluk doldurma ve geoit referansıyla yeniden işlenmiş hâlidir. AW3D30, ALOS uydusundaki optik PRISM algılayıcısından üretilmiş 1 yay saniyelik bir yüzey modelidir; kayıttan sonra ticari ve ticari olmayan kullanım için ücretsizdir. ASTER GDEM sürüm 3 kapsamı EGM96 geoidi üzerinde 83° K ile 83° G'ye genişletir, ama kendi belgeleri anomali ve yapay izlerin kaldığı uyarısını yapar.

Ulusal bir program varsa genellikle daha iyi başlangıç noktasıdır. ABD'de USGS 3B Yükseklik Programı (3DEP) çıplak-zemin DEM'ler yayımlar — lidar uçulmuş yerlerde 1 m, ülkenin tamamında 1/3 yay saniyelik kesintisiz kapsam — ücretsiz ve kullanım kısıtı olmadan, genellikle NAVD88'e göre. İngiltere'de Environment Agency'nin LIDAR Composite DTM'i ülkenin yaklaşık %99'unu 1 m'de, Open Government Licence ile kapsar; Ordnance Datum Newlyn'e göredir ve düşey doğruluğu ±15 cm RMSE olarak belirtilen ölçümlerden kurulmuştur.

Başka birçok ülke lidar kaynaklı arazi verisini harita ajansları üzerinden yayımlar; OpenTopography gibi portallar küresel modelleri ülke çapındaki veri kümeleriyle birlikte barındırır. Ajansın kendi indirme sayfasını tercih edin: datumu, doğruluğu ve lisansı orada yazar.

Türkiye için ücretsiz başlangıç noktası yukarıdaki küresel modellerdir: Copernicus DEM GLO-30 ve SRTM ülkenin tamamını yaklaşık 30 m'de kapsar. Ulusal yükseklik ürünlerini Harita Genel Müdürlüğü (HGM) dağıtır ve bunlar ya ücretlidir ya da yalnız kamu kurumlarına açıktır.

HGM'nin ürün kataloğunda (Yükseklik Verileri – Grid) Sayısal Yüzey Modeli SYM12 ile Sayısal Arazi Modeli SAM12 yalnız kamu kurumları için ücretsizdir; 30 m'lik SAM ve 5 m'lik SYM5-L0 ücretlidir ve başvuruyla temin edilir (bireyler T.C. kimlik numarası, kurumlar vergi numarasıyla). 1/25.000 ölçekli haritalardaki 10 m aralıklı eşyükselti eğrilerinden üretilen DTED-2 ise yaklaşık 30 m aralıklı, ±10 m düşey doğruluklu bir veridir ve yalnız kamu kurum ve kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarınca temin edilebilir. Güncel fiyat ve başvuru koşulları HGM'nin ürün sayfalarındadır.

Proje ölçeğindeki işler için — hafriyat, stok, şev — bu modellerin hiçbiri ölçümün yerini tutmaz: 30 m'lik bir ızgara bir basamağı tek hücrede eritir, 5 m'lik bir yüzey modeli de bir yol yarmasını yumuşatabilir. Bu işlerde çoğu zaman tek yol sahanın kendi drone ya da lidar ölçümüdür.

Copernicus DEM ve AW3D30 yüzey modelleridir: ormanda ağaç tepelerini, şehirde çatıları verirler. Yukarıdan radarla ve stereo görüntüyle ölçülen SRTM ve ASTER de bitki örtüsünden ve binalardan aynı şekilde etkilenir. Bu, bölgesel rölyef, peyzaj ölçeğinde görüş hattı ya da bir sahaya ilk bakış için uygundur; zemin gerektiren her şey için yanlıştır — hafriyat miktarları, bitki örtülü yamaçta drenaj, tasarım kotları.

Lidar DTM'leri bitki örtüsünü ve yapıları çıkarır; USGS çıplak-zemin veriyi bitki örtüsünden, binalardan ve diğer insan yapımı yapılardan arındırılmış arazi olarak tanımlar.

Küresel modeller yüksekliği bir geoide göre verir — Copernicus DEM için EGM2008, SRTM ve ASTER GDEM için EGM96 — oysa GNSS ölçümleri ve birçok drone DEM'i yüksekliği elipsoide göre verir; ulusal veri kümeleri de kendi datumlarını kullanır, örneğin ABD'de NAVD88, İngiltere'de Ordnance Datum Newlyn. Farklar onlarca metreyi bulur. Ücretsiz bir DEM'i kendi ölçümünüzle kıyaslamadan önce ikisini aynı düşey referansa getirin; dönüşümü bir geoit ızgarası yapar.

30 m'lik ızgara aralığı bir yüksekliğin ne sıklıkla saklandığını söyler, ne kadar doğru olduğunu değil. Küresel bir model bir stoku, bir basamağı ya da bir yol yarmasını hücresinin içinde yumuşatır ve düşey hataları santimetreyle değil metreyle ölçülür. Küresel veriyi bağlam, planlama ve bölgesel analiz için; miktarlar için drone ölçümünü ya da lidar DTM'ini kullanın.

Ücretsiz her zaman koşulsuz demek değildir. SRTM kısıtsız paylaşılır, 3DEP ürünlerinde kullanım kısıtı yoktur, İngiltere'nin birleşik DTM'i Open Government Licence altındadır, AW3D30 kayıttan sonra JAXA kullanım şartlarıyla ücretsizdir ve Copernicus DEM kendi ücretsiz lisansıyla yayımlanır. Şartları okuyun ve her lisansın istediği kaynak gösterimini koruyun.

Küresel paftalar ve yay saniyelik 3DEP ürünleri coğrafi koordinatlarla (enlem ve boylam) gelir. Mesafe, alan ve hacmin metreyle ölçülmesi için onları yüklemeden önce projenizin projeksiyonlu koordinat sistemine — örneğin yerel UTM dilimine — dönüştürün. Portal sunuyorsa GeoTIFF indirin.

Aynı alanın birden çok paftası tek yüzey olarak yüklenir: STREAM görünür DEM'leri tek bir mozaikte birleştirir; analiz, münhani ve enkesit pafta kenarlarını aşarak okunur. Düşey Referans yükseklikleri bir geoit ızgarasıyla (GTX, GeoTIFF, GRI ya da BYN) yeni bir GeoTIFF'e dönüştürür ve indirilen dosyaya dokunmaz.