Excel'de Kübaj Hesabı

Tipik bir kübaj tablosunda her istasyon bir satırdır. Satırda kilometre, kazı alanı ve dolgu alanı bulunur; komşu iki satır arasındaki hacim, alanlarının ortalamasının aralarındaki mesafeyle çarpımıdır. Sütunu toplayın, metraj çıkar.

Bu, ortalama uç-alan yöntemidir. Şeffaftır, denetlenebilir ve çoğu doğrusal iş sözleşmesinde adıyla yazılıdır — herhangi biri tabloyu açıp tek bir satırı tek bir enkesit çizimiyle karşılaştırabilir ve hesabı takip edebilir. Bunların hiçbiri bir taviz değildir ve hiçbiri programla ortadan kalkmaz.

Tablonun yapamadığı şey, kendi girdilerinin doğru olup olmadığını söylemektir: istasyonlar yeterince sık mı, şekil düzeltmesi uygulanmış mı ve enkesit tipi araziye oturuyor mu. Üçü ayrı hata kaynağıdır.

İki istasyon arasında tablo, arazinin doğrusal değiştiğini varsayar. Aradaki her şey — bir dere yatağı, bir kaya çıkıntısı, eski bir basamak — ortalamaya karışır ve toplamda hiç görünmez.

Bu bir örnekleme sorunudur, aritmetik sorun değil; dolayısıyla tabloya ne kadar ondalık eklerseniz ekleyin ortaya çıkmaz. Tek çözüm, arazinin hızlı değiştiği yerde daha sık kesit almaktır — yani tabloya değil, ölçüme dönmek.

Pratik testi basittir: hesabını yaptığınız bir kesimde istasyon aralığını yarıya indirip yeniden hesaplayın. Toplam ciddi biçimde oynuyorsa ilk aralığınız o arazi için kabaydı — ve işteki benzer her kesim için de kabaydı.

Ortalama uç-alan yalnızca iki kesit arasındaki katı bir prizma olduğunda, yani enkesit şekli değişmeyip sadece ölçeklendiğinde tam doğrudur. Kesitin şekli gerçekten değiştiği yerde yöntem hacmi sistematik olarak fazla verir.

Klasik durum kazıdan dolguya geçiştir: bir alan sıfıra doğru küçülürken diğeri büyür. Bunun düzeltmesi, uçları ortalamak yerine orta kesite ağırlık veren prizmoidal formüldür.

Uygulamada birçok cetvel bu düzeltmeyi hiç yapmaz; ya sözleşme istemediği için ya da sütunu kimse eklemediği için. Bu savunulabilir bir tercihtir — ama tercih olmalı, kaza olmamalı. Tablonuzda prizmoidal sütunu yoksa, kesit şeklinin değiştiği her yerde toplamlarınız bir miktar yüksektir.

Kazı ve dolgu alanları genellikle bir tipten kurulur: proje genişliği, platform kotu ve mevcut zemine kavuşana kadar sürdürülen bir şev eğimi. Şevin araziyi kestiği nokta alanı, dolayısıyla hacmi belirler.

Bu kesişim tamamen ona verdiğiniz mevcut zemin profiline bağlıdır. Zemini ölçülmüş noktalar yerine kaba bir münhani enterpolasyonundan alırsanız kesişim noktası kayar; dik bir yamaçta kottaki küçük bir sapma kesit alanını epeyce değiştirebilir, çünkü şev yakalayana kadar uzun yol gider.

İki mühendisin aynı güzergâh ve aynı enkesit tipinden dürüstçe farklı metraj çıkarmasının sebebi budur: şevi farklı zemine oturtmuşlardır.

Buraya kadarki her şey, bir güzergâhın olduğu ve istasyonun anlam taşıdığı doğrusal iş içindir. Hafriyatın büyük bir kısmında güzergâh yoktur: bir platform, bir ocak, bir ariyet sahası, bir stok yığını ya da aynı sahanın iki ölçümü arasındaki aylık fark.

Bir stok yığınından kesit almanın doğal bir yeri yoktur ve bir ocağı istasyonlara bölmek kimsenin sormadığı bir soruyu cevaplar. Bu işler yüzeyin yüzeyle, hücre hücre karşılaştırılmasını ister — aynı hesabın daha hassas hâli değil, başka bir hesaptır.

İstasyon tablosunun üretemediği ikinci şey haritadır. Toplam metraj ne kadar olduğunu söyler, nerede olduğunu söylemez. Bir köşesi fazla kazılmış, öbür köşesi eksik kalmış bir platformda toplam doğru görünebilirken iki köşe de yanlıştır — bunu yalnız bir kazı/dolgu haritası gösterir.

Bunların hiçbiri tabloyu bırakın demiyor. İstasyon tablosu çoğu zaman teslim edilen şeyin kendisidir — kontrol edilen, imzalanan ve karşılığında ödeme yapılan belgedir; onu bir programın verdiği tek sayıyla değiştirmek denetlenebilirlik açısından geri adımdır.

İşleyen düzen şu: kesitleri yüzey üretsin, aritmetiği tablo tutsun. Ölçülmüş bir yüzeyden alınan kesitler şevi gerçek zemine oturtur ve arazinin gerektirdiği kadar sık aralıklanabilir; istasyon tablosu olarak dışa aktarıldığında aynı dosyaya ve aynı kontrollere düşer.

Alansal işlerde yüzey-yüzey hacim kullanın ve hangi referansı aldığınızı rapora yazın. Doğrusal işlerde cetveli koruyun — ama altındaki zeminin enterpole değil, ölçülmüş olduğundan emin olun.